Aksara Jawa sak Pasangane lan Sandangane

Aksoro Jowo cacahe onok rong puluh, wiwet soko ha sampek nga. Saben aksoro ndue pasangan sg gunone kanggo mateni aksoro sakdurunge. Kejaba pasangan, onok yo sandhangan sg gunone kanggo ngganti utowo nambahi suoro eng aksoro Jowo. Sandhangan kui kaperang dadi sandhangan suoro mbek sandhangan panyigege wondo.

Aksoro Jowo Legena

Aksoro Jowo legena yok iku aksoro dhasar sg durong diwenehi sandhangan opo ae. Aksoro legena kui cacahe onok rong puluh sg kaperang dadi patang larik. Saben larik kesusun soko limang aksoro sg nek diwoco dadi ukoro kanggo nggampangake cah2 anggone ngapalake.

Larik kapisan yok iku ha na ca ra ka sg aksoro Jawane ꦲ ꦤ ꦕ ꦫ ꦏ. Larik kapindho yok iku da ta sa wa la sg aksoro Jawane ꦢ ꦠ ꦱ ꦮ ꦭ. Larik katelu yok iku pa dha ja yo nya sg aksoro Jawane ꦥ ꦝ ꦗ ꦪ ꦚ. Larik kaping papat yok iku ma ga ba tha nga sg aksoro Jawane ꦩ ꦒ ꦧ ꦛ ꦔ.

Saben aksoro legena kui muni kanti suoro “a” eng mburine. Dadi aksoro “ha” muni “ha”, aksoro “na” muni “na”, aksoro “ca” muni “ca”, mbek sapiturute. Nek arep ngganti sworo e dadi “i”, “u”, “e”, utowo “o”, kudu nganggo sandhangan sg joss. Nek arep mateni aksoro sakdurunge, kudu nganggo pasangan soko aksoro sg onok eng mburine.

Pasangane Aksoro Jowo

Pasangan yok iku bentuk aksoro Jowo sg digunakno kanggo mateni aksoro sakdurunge. Saben aksoro Jowo ndue pasangane dhewe-dhewe. Pasangan kui mapane onok eng sangisore utowo eng mburine aksoro sg arep dipateni.

Pasangan soko aksoro ha yok iku ꦲ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro na yok iku ꦤ꧀ sg yo mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ca yok iku ꦕ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ra yok iku ꦫ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ka yok iku ꦏ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge.

Pasangan soko aksoro da yok iku ꦢ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ta yok iku ꦠ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro sa yok iku ꦱ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro wa yok iku ꦮ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro la yok iku ꦭ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge.

Pasangan soko aksoro pa yok iku ꦥ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro dha yok iku ꦝ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ja yok iku ꦗ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro yo yok iku ꦪ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro nya yok iku ꦚ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge.

Pasangan soko aksoro ma yok iku ꦩ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ga yok iku ꦒ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro ba yok iku ꦧ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro tha yok iku ꦛ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge. Pasangan soko aksoro nga yok iku ꦔ꧀ sg mapan eng sangisore aksoro sakdurunge.

Carane Nganggo Pasangan

Pasangan digunakno nek onok aksoro mati sg disusulan aksoro urep eng saukara. Tulodone eng tembong “tanpo” sg ditules ꦠꦤ꧀ꦥ. Aksoro “na” dipateni nganggo pasangane aksoro “pa” dadine muni “npa”. Nek ora nganggo pasangan, aksoro “na” iseh muni “na” kanti suoro “a” eng mburine dadine kliru dadi “tanapa”.

Tulodo liyone yok iku tembong “bdal” sg ditules ꦩꦁꦏꦠ꧀. Eng tembong iki, aksoro “ka” ora mbutuhno pasangan mergone sakdurunge onok cecak kanggo muni “ng”. Nangeng aksoro “ta” eng pungkasane diwenehi pangkon kanggo mateni supoyo muni “kat” dudu “kata”. Pangkon mbek pasangan kui podho2 kanggo mateni aksoro, nangeng bedane yok iku pangkon digunakno eng pongkasane tembong utowo ukoro dene pasangan digunakno eng tengahe tembong utowo ukoro.

Sandhangan Suoro

Sandhangan suoro yok iku tondo sg digunakno kanggo ngganti suoro aksoro Jowo. Onok limang jinis sandhangan suoro sg gelek digunakno.

Sandhangan wulu yok iku tondo kanggo ngganti suoro dadi “i”. Wujude koyo garis cilek sg mapan eng ndhuwure aksoro. Tulodone tembong “pipi” sg ditules ꦥꦶꦥꦶ. Aksoro “pa” diwenehi wulu dadine muni “pi”.

Sandhangan suku yok iku tondo kanggo ngganti suoro dadi “u”. Wujude koyo garis mlengkung sg mapan eng sangisore aksoro. Tulodone tembong “tuku” sg ditules ꦠꦸꦏꦸ. Aksoro “ta” diwenehi suku dadine muni “tu” mbek aksoro “ka” diwenehi suku dadine muni “ku”.

Sandhangan pepet yok iku tondo kanggo ngganti suoro dadi “e” koyo eng tembong “seger”. Wujude koyo bunderan cilek sg mapan eng ndhuwure aksoro. Tulodone tembong “lemu” sg ditules ꦭꦼꦩꦸ. Aksoro “la” diwenehi pepet dadine muni “le”.

Sandhangan taling yok iku tondo kanggo ngganti suoro dadi “e” koyo eng tembong “sate”. Wujude koyo garis mlengkung sg mapan eng ngarepe aksoro. Tulodone tembong “sate” sg ditules ꦱꦠꦺ. Aksoro “ta” diwenehi taling dadine muni “te”.

Sandhangan taling tarung yok iku tondo kanggo ngganti suoro dadi “o”. Wujude yok iku campuran soko taling eng ngarep mbek tarung eng mburi aksoro. Tulodone tembong “kebo” sg ditules ꦏꦼꦧꦺꦴ. Aksoro “ba” diwenehi taling tarung dadine muni “bo”.

Sandhangan Panyigege Wondo

Sandhangan panyigege wondo yok iku tondo sg digunakno kanggo mateni utowo nutup wondo. Onok patang jinis sandhangan panyigege wondo sg wigati.

Wignyan yok iku tondo kanggo muni “h” eng pongkasane wondo. Wujude koyo titik loro sg mapan eng mburine aksoro. Tulodone tembong “gagah” sg ditules ꦒꦒꦃ. Aksoro “ga” sg pungkasane diwenehi wignyan dadine muni “gah”.

Layar yok iku tondo kanggo muni “r” eng pongkasane wondo. Wujude koyo garis cilek sg mapan eng ndhuwure aksoro. Tulodone tembong “pasar” sg ditules ꦥꦱꦂ. Aksoro “sa” diwenehi layar dadine muni “sar”.

Cecak yok iku tondo kanggo muni “ng” eng pongkasane wondo. Wujude koyo titik siji sg mapan eng ndhuwure aksoro. Tulodone tembong “wayang” sg ditules ꦮꦪꦁ. Aksoro “yo” diwenehi cecak dadine muni “yang”.

Pangkon yok iku tondo kanggo mateni aksoro eng pongkasane tembong utowo ukoro. Wujude koyo garis mlengkung sg mapan eng mburine aksoro. Tulodone tembong “tugel” sg ditules ꦠꦸꦒꦼꦭ꧀. Aksoro “la” diwenehi pangkon dadine muni “l” tanpo suoro eng mburine.

Sandhangan Wyanjana

Kejaba sandhangan suoro mbek sandhangan panyigege wondo, onok yo sandhangan wyanjana sg digunakno kanggo klompok konsonan. Sandhangan wyanjana iki cacahe onok telu.

Cakra yok iku tondo kanggo aksoro “r” sg sumambung karo aksoro sakdurunge. Wujude koyo garis mlengkung cilek eng sangisore aksoro. Tulodone tembong “kromo” sg ditules ꦏꦿꦩ. Aksoro “ka” diwenehi cakra dadine muni “kra”.

Keret yok iku tondo kanggo klompok konsonan sg onok “re” kanti suoro pepet. Wujude koyo campuran soko cakra mbek pepet. Tulodone tembong “kreteg” sg ditules nganggo aksoro “ka” sg diwenehi keret dadine muni “kre”.

Pengkal yok iku tondo kanggo aksoro “y” sg sumambung karo aksoro sakdurunge. Wujude koyo garis mlengkung cilek eng sangisore aksoro nangeng arah lengkungane bedo karo cakra. Tulodone tembong “kyai” sg ditules nganggo aksoro “ka” sg diwenehi pengkal dadine muni “kya”.

Paugeran Menulis Aksoro Jowo

Eng aksoro Jowo onok sawetoro paugeran sg kudu digatekno naliko menulis. Kapisan, aksoro Jowo ditules tanpo spasi utowo celah antorone tembong siji mbek sijine. Kabeh aksoro gandhengan tanpo pedhot dadine sg moco kudu prigel anggone merang tembong.

Kapindho, pasangan digunakno eng tengahe tembong utowo ukoro kanggo mateni aksoro sakdurunge dene pangkon digunakno eng pongkasane tembong utowo ukoro. Katelu, sandhangan mapane bedobedo gumantung jenise. Sandhangan wulu mbek cecak mapan eng ndhuwur, sandhangan suku mapan eng ngisor, sandhangan taling mapan eng ngarep, mbek sandhangan tarung mapan eng mburi aksoro.

Kaping papat, nek onok vocal sg madeg dewe tanpo konsonan eng ngarepe, kudu nganggo aksoro panggawa yok iku aksoro “ha”. Kaping limo, tondo eng pongkasane ukoro nganggo podo lingsa kanggo ukoro sg uwes ganep. Kabeh paugeran iki wigati tenan kanggo mangerteni mbek menulis aksoro Jowo kanti betol.