Tegese Titikane Ukara Panyuwun Yaiku lan Tuladha
Ukoro panyuwun yoiku ukoro seng isine nuwon tulong, njaluk, utowo ngarep-arep marang wong liyo supoyo glm nindakake sawijineng bab. Ukoro panyuwun nggawe tembung” santun misale “tulong”, “nuwon”, “mangga”, “mbok”, karo “kulo aturi”. Tulodone yoiku “nuwon tulong bukakaken lawang meniko”, “Kulo nuwon pangapunten”, karo “Tulong jupukna buku iku”. Ukoro panyuwun bedho karo ukoro pakon mergone luweh alos, santun, karo nguwehi pilehan gae nolak utowo nompo.
Tegese
Ukoro panyuwun yok iku ukoro sing isine nyuwon tulong, njaluk, utowo ngarep-arep marang wong lio supoyo glm nindakake sawijineng bab. Tembong “panyuwun” asale soko tembong lingga “suwun” sing oleh ater-ater “pa” karo panambang “an” dadi “panyuwun” sing tegese panjaluk utowo permintaan. Ukoro panyuwun digunakno naliko wong siji pengen wong lio nindakake samubarang gae dheweke utowo gae kapentingan bareng2.
Ukoro panyuwun bedho karo ukoro pakon utowo ukoro printah. Nek ukoro pakon isine mrentah utowo ngongkon kanti teges, ukoro panyuwun isine njaluk kanti coro sing luweh alos karo santun. Ukoro panyuwun biasane gae tembung” sing ndudohno kesopanan koyoto “tulong”, “nyuwon”, “mangga”, “mbok”, “kulo aturi”, karo sakpenunggalane. Ukoro panyuwun luweh ngajeni marang wong sing dijak guneman mergone ngekek’i kebebasan gae nolak utowo nompo panjaluke.
Eng urep saben dino, ukoro panyuwun gelek tenan digunakno eng aneko werno kahanan. Wiwet soko kahanan sing ora resmi koyoto guneman karo konco karo keluorgo sampek kahanan sing resmi koyoto eng kantor, sekolahan, karo kegiyatan resmi lione. Kaprigelan gae ukoro panyuwun kanti coss pleng dadi salah sawijineng tondo nek wong kuimeng ndue unggah-unggoh utowo sopan-santon sing becik.
Titikane
Ukoro panyuwun ndue titikan utowo ciri2 sing iso mbedakake karo jinis ukoro lione. Titikan sing kapisan yok iku onk tembung” sing ndudohno panjaluk utowo permintaan. Tembung” kuimeng koyoto “tulong”, “nyuwon”, “mangga”, “mbok”, “coba”, “kulo aturi”, “dipon suwun”, “mugi-mugi”, karo sakpenunggalane. Tembung” iki dadi tondo sing ceto nek ukoro kuimeng klebu ukoro panyuwun.
Titikan sing kapindho yok iku ukoro panyuwun biasane ditujokake marang wong lio utowo kelompok lio. Onk subyek sing nyuwon karo onk subyek sing disuwuni. Wong sing nyuwon ngarep-arep supoyo wong sing disuwuni glm nindakake opo sing dikarepake. Mulone, eng ukoro panyuwun mesti onk rong kelompok yok iku kelompok sing nyuwon karo kelompok sing disuwuni.
Titikan sing katelu yok iku ukoro panyuwun gae boso sing luweh alos karo santun timbangane ukoro pakon. Sanajan isine podo yok iku pengen wong lio nindakake samubarang, nangeng coro ngomongane bedho. Ukoro panyuwun luweh ngajeni karo ngekek’i pilehan marang wong sing disuwuni gae nompo utowo nolak panjaluke.
Titikan sing kaping papat yok iku ukoro panyuwun iso diucapake kanti intonasi sing mligi. Nek diucapake kanti lisan, ukoro panyuwun biasane ndue intonasi sing luweh alos karo ora keras timbangane ukoro pakon. Intonasi sing alos iki ndudohno nek wong sing omong lagi nyuwon kanti santun karo ora mekso.
Titikan sing kaping limo yok iku ukoro panyuwun iso ditambah i tembung” gae nguatake kesopanan koyoto “nyuwon sewu”, “sepisan maleh”, “menowo kersa”, karo sakpenunggalane. Tembung” kuimeng nambahi kadar kesopanan soko ukoro panyuwun satemah wong sing disuwuni luweh ngeroso dipandang.
Jinis
Ukoro panyuwun iso dibedakake dadi sawetoro jinis adhedhasar isine karo tujuane. Saben jinis ukoro panyuwun ndue kagunaan karo coro gae sing bedo2.
Jinis sing kapisan yok iku ukoro panyuwun tulong. Ukoro panyuwun tulong yok iku ukoro sing isine njaluk kontribusi utowo pitulungan marang wong lio gae nindakake sawijineng bab. Tulodone yok iku “Tulong jupukna buku kui eng ndhuwur meja” sing tegese wong kuimeng njaluk tulong supoyo wong lio njupukake buku. Tulodo lione yok iku “Nyuwon tulong bukakaken lawang meniko” sing tegese njaluk tulong supoyo wong lio mbukakake lawang. Ukoro panyuwun tulong digunakno naliko wong ora iso nindakake sawijineng bab dwe karo mbutuhno kontribusi soko wong lio.
Jinis sing kapindho yok iku ukoro panyuwun izin. Ukoro panyuwun izin yok iku ukoro sing isine njaluk palilah utowo izin marang wong lio gae nindakake sawijineng bab. Tulodone yok iku “Nyuwon izin bade tendak dhateng wingking” sing tegese njaluk izin arep ng mburi. Tulodo lione yok iku “Kulo nyuwon palilah bade ninggalaken rapat rumiyen” sing tegese njaluk izin arep ninggalno rapat luweh disek. Ukoro panyuwun izin digunakno gae ndudohno roso kurmat marang wong sing luweh tuek utowo wong sing ndue wewenang.
Jinis sing katelu yok iku ukoro panyuwun pangapura. Ukoro panyuwun pangapura yok iku ukoro sing isine njaluk sepuro utowo pangapunten marang wong lio mergone wes nindakake kekeliruan utowo kaluputane. Tulodone yok iku “Kulo nyuwon pangapunten menowo wonten klenta-klentunipun ator kulo” sing tegese njaluk sepuro nek onk salah perkataane. Tulodo lione yok iku “Nyuwon pangapunten kulo sampon damel kuciwa penggalih panjenengan” sing tegese njaluk sepuro mergone wes nggae kuciwa. Ukoro panyuwun pangapura wigati tenan gae njogo sesambungan sing becik karo wong lio.
Jinis sing kaping papat yok iku ukoro panyuwun donga utowo pangarep-arep. Ukoro panyuwun donga yok iku ukoro sing isine ngarep-arep utowo ndedonga supoyo sawijineng bab iso kelakon. Tulodone yok iku “Mugi-mugi panjenengan tansah pinaringan kesehatan” sing tegese ndedonga supoyo wong kuimeng tansah sehat. Tulodo lione yok iku “Nyuwon pandonga mugi-mugi kulo saget lulus ujian” sing tegese njaluk didongakake supoyo iso lulus ujian. Ukoro panyuwun donga ndudohno roso peduli karo roso tresno marang wong lio.
Jinis sing kaping limo yok iku ukoro panyuwun barang utowo joso. Ukoro panyuwun barang utowo joso yok iku ukoro sing isine njaluk barang utowo joso marang wong lio. Tulodone yok iku “Kulo nyuwon toyanipun setunggal gelas” sing tegese njaluk banyu sak gelas. Tulodo lione yok iku “Nyuwon tulong dipon tumbas jajan eng warung” sing tegese njaluk tulong ditukokake jajan eng warung. Ukoro panyuwun barang utowo joso digunakno eng aneko werno kahanan saben dino.
Unggah-unggoh Boso Jowo
Boso Jowo ndue metode unggah-unggoh utowo tataran boso sing mbedakake boso adhedhasar sopo sing dijak guneman. Ukoro panyuwun ugo kudu disesuaekake karo unggah-unggoh boso Jowo supoyo coss pleng karo santun. Onk telung tataran khusus eng unggah-unggoh boso Jowo sing digunakno gae ukoro panyuwun yok iku ngoko, kromo, karo kromo inggil.
Ukoro panyuwun ngoko digunakno naliko guneman karo konco sapantaran, wong sing luweh nom, utowo wong sing wes raket tenan. Tulodone yok iku “Tulong gawekna kopi siji” sing tegese njaluk tulong digawekake kopi siji. Tulodo lione yok iku “Mbok tulong silihana bolpenmu” sing tegese njaluk tulong disilihake bolpen. Ukoro panyuwun ngoko ndue kesan-kesan sing luweh cedak karo ora kaku.
Ukoro panyuwun kromo digunakno naliko guneman karo wong sing luweh tuek, wong sing drung mengenal, utowo eng kahanan sing resmi. Tulodone yok iku “Nyuwon tulong damelaken kopi setunggal” sing tegese njaluk tulong digawekake kopi siji. Tulodo lione yok iku “Nyuwon tulong dipon songsong seratipun” sing tegese njaluk tulong ditampani layang. Ukoro panyuwun kromo ndue kesan-kesan sing luweh santun karo ngajeni.
Ukoro panyuwun kromo inggil digunakno naliko guneman karo wong sing diajeni tenan koyoto wong tuek, guru, pimpinan, utowo priyayi. Tulodone yok iku “Kulo nyuwon sewu bade matur dumateng panjenengan ndalem” sing tegese njaluk izin arep matur. Tulodo lione yok iku “Kulo aturi pinarak rumiyen wonten eng dalemipun kulo” sing tegese ngaturi supoyo kersa berkunjung eng omahe. Ukoro panyuwun kromo inggil ndue kandungan kesopanan sing paleng dukur eng boso Jowo.
Pemilihan tataran boso gae ukoro panyuwun kudu digatekno kanti permati. Nek salah gae tataran boso, iso dianggep ora santun utowo malahan nggae kahanan dadi canggung. Upamane, nek gae boso ngoko marang wong sing luweh tuek, iso dianggep kurang ajar. Suwalike, nek gae kromo inggil marang konco sapantaran, iso dianggep aneh utowo kadung resmi.
Tulodo Ukoro Panyuwun eng Kahanan Saben Dino
Ukoro panyuwun digunakno eng aneko werno kahanan saben dino. Eng kahanan eng omah, tulodo ukoro panyuwun yok iku “Mbok tulong resikana kamarmu, wes ora ruesik ngunu” sing digunakno gae njaluk anak supoyo ngresiki kamare. Tulodo lione yok iku “Tulong tukokna beras eng warung yo Pak” sing digunakno gae njaluk bapak supoyo nukokake beras.
Eng kahanan eng sekolahan, tulodo ukoro panyuwun yok iku “Nyuwon tulong dipon terangaken maleh Pak Guru, kulo dereng mangertos” sing digunakno gae njaluk guru supoyo nerangno maneh plajaran sing drung dimangerteni. Tulodo lione yok iku “Konco” nyuwon tulong anteng, ojo rame dwe” sing digunakno gae njaluk konco” supoyo anteng eng kelas.
Eng kahanan eng pasar utowo toko, tulodo ukoro panyuwun yok iku “Nyuwon tulong dipon pundhutaken gula kalih kilo” sing digunakno gae njaluk tulong ditukokake gula. Tulodo lione yok iku “Kulo nyuwon plastik kageman wadhah belanjan meniko” sing digunakno gae njaluk plastik gae wadhah belanjaan.
Eng kahanan eng kantor utowo enggon kerjo, tulodo ukoro panyuwun yok iku “Kulo nyuwon wekdal kageman presentasi wonten eng rapat mangke” sing digunakno gae njaluk wektu presentasi eng rapat. Tulodo lione yok iku “Nyuwon tulong dipon print arsip meniko kalih rangkap” sing digunakno gae njaluk tulong ngeprint file.
Tulodo Ukoro Panyuwun eng Layang Resmi
Ukoro panyuwun ugo akeh digunakno eng layang resmi utowo surat resmi. Eng layang resmi, ukoro panyuwun biasane gae boso kromo utowo kromo inggil mergone pembawaane sing resmi. Tulodone yok iku “Kulo nyuwon kaparengipun bpk Lurah maringi izin kageman nganakaken kegyatan kerjo bakti” sing digunakno gae njaluk izin marang Lurah gae nganakake kerjo bakti.
Tulodo lione yok iku “Sesarengan kaliyan serat meniko, kulo nyuwon kontribusi dana kageman pembangunan masjid” sing digunakno gae njaluk kontribusi dana gae mbangun masjid. Tulodo sabanjure yok iku “Kulo nyuwon sopados panjenengan ndalem kersa rawoh eng acara pengajian meniko” sing digunakno gae ngundang supoyo kersa rawoh eng acara pengajian.
Eng layang resmi, ukoro panyuwun biasane ditules kanti coro sing luweh terancang karo gae tembung” sing luweh resmi. Babakan iki puwenting gae njogo kesan-kesan professional karo santun soko layang kuimeng. Ukoro panyuwun eng layang resmi ugo biasane diperlengkapi karo alesan genyo njaluk babakan kuimeng supoyo kelompok sing disuwuni iso mangerteni karo nimbang-nimbang kanti becik.
Ukoro Panyuwun eng Pidhato karo Acara Resmi
Ukoro panyuwun ugo gelek digunakno eng pidhato karo kegiyatan resmi. Eng pidhato, ukoro panyuwun biasane digunakno gae njaluk kawigaten, njaluk pangapura, utowo njaluk donga. Tulodone yok iku “Kulo nyuwon wekdalipun sekedhap kageman matur wonten ngarsa panjenengan sedoyonipun” sing digunakno gae njaluk wektu gae sesorah.
Tulodo lione yok iku “Kulo nyuwon agunging pangaksami menowo wonten ator kulo engkang kirang mranani penggalih panjenengan sedoyonipun” sing digunakno gae njaluk pangapura eng pongkasane pidhato. Tulodo sabanjure yok iku “Kulo nyuwon pandonga sakeng panjenengan sedoyonipun mugi-mugi acara meniko saget kaleksanan kanti lancar” sing digunakno gae njaluk donga supoyo acara iso lumaku lancar.
Eng acara resmi koyoto upocoro, rapat, utowo diskusi, ukoro panyuwun ndue andil sing wigati gae njogo toto kromo karo kesopanan. Ukoro panyuwun sing coss pleng iso nggae swasono acara dadi luweh khusyuk karo teratur. Mulone, sopo ae sing gelek dadi pranatacara utowo presenter kudu nguasani aneko werno ukoro panyuwun sing coss pleng gae aneko werno kahanan.
Bedane Ukoro Panyuwun karo Ukoro Pakon karo Ukoro Pangarep-arep
Ukoro panyuwun gelek dianggep podo karo ukoro pakon karo ukoro pangarep-arep, nangeng sejatine onk bedane sing ceto. Ukoro pakon utowo ukoro printah isine mrentah utowo ngongkon wong lio gae nindakake sawijineng bab kanti teges. Tulodone yok iku “Lungguhana bangku kui” utowo “Meneng”. Ukoro pakon ora ngekek’i pilehan marang wong sing diprentah gae nolak, bedho karo ukoro panyuwun sing ngekek’i pilehan gae nompo utowo nolak.
Ukoro pangarep-arep yok iku ukoro sing isine ngarep-arep utowo ndedonga supoyo sawijineng bab iso kelakon. Tulodone yok iku “Muga-muga sesuk udan” utowo “Muga-muga bpk enggal waluya”. Ukoro pangarep-arep ora ditujokake secara langsung marang wong lio gae nindakake samubarang, nangeng luweh ng kekarepan utowo donga. Dene ukoro panyuwun ditujokake secara langsung marang wong lio gae nindakake samubarang.
Bedane sing paleng ceto yok iku eng babakan sopo sing dadi tujuan ukoro kuimeng. Ukoro pakon ditujokake marang wong lio kanti teges tanpo ngekek’i pilehan. Ukoro panyuwun ditujokake marang wong lio kanti santun karo ngekek’i pilehan. Ukoro pangarep-arep ora ditujokake secara langsung marang wong lio nangeng luweh minongko ekspresi kekarepan individu.
Sanajan bedho, nangeng eng praktike ukoro panyuwun iso berganti dadi ukoro pakon utowo suwalike gumantung soko intonasi karo kerangka naliko diucapake. Upamane ukoro “Tulong jupukna buku kui” iso dadi ukoro panyuwun nek diucapake kanti nodo sing alos, nangeng iso dadi ukoro pakon nek diucapake kanti nodo sing keras karo teges. Mulone, kerangka karo intonasi ugo ndue andil sing wigati gae nentokno jinis ukoro kuimeng.
